Vodič kroz postav


30.3.2016.

Hrvatski muzej naivne umjetnosti, najstariji muzej naive u svijetu, osnovan 1952. godine, čuva u svojem fundusu više od 1900 umjetnina – slika, kipova, crteža i grafika.Stalni postav kreiran je uz moto: Naiva kao segment moderne umjetnosti. Izloženo je osamdesetak antologijskih slika, kipova i crteža petnaest klasika hrvatske naive, od početka tridesetih do osamdesetih godina 20. stoljeća.Težište je na umjetnicima proslavljene Hlebinske škole te nekolicini visoko vrednovanih nezavisnih autora. Uz njihova se djela izlažu i radovi najznačajnijih umjetnika drugih naroda i kultura.

U prvoj su dvorani slike Ivana Generalića (1914-1992), povijesno prvog umjetnika hrvatske naive i Hlebinske škole . Izložena su njegova rana djela nastala početkom tridesetih godina, kada se naglašavala socijalna problematika (Rekvizicija, 1934), zatim radovi poetskog realizma, gdje dominira romantični koncept ruralnog krajolika (Krave u šumi, 1938; Žeteoci, 1939), fantazmogorije pedesetih i šezdesetih godina (Smrt Viriusa, 1959; Pomrčina Sunca, 1961), zaključno purificirana rješenja iz sedamdesetih, gdje se očituju snažna sažimanja i sumarni zahvati (Žetva, 1938; Povratak po kiši, 1939), karakterizirane evidentnim verističkim pristupom.
 
 
Ivan Generalić:
Krave u šumi, 1938
Pogledajte više slika
Mirko Virius:
Povratak po kiši, 1939
Pogledajte više slika

Druga je dvorana s djelima majstora Hlebinske škole iz drugog naraštaja – Dragana Gažija (1930-1983), Ivana Večenaja (1920-2013) i Mije Kovačića (1935). Gaži je majstor psiholoških portreta i , također, genre scena iz seoskog života, karakteriziranih tonskim načinom gradnje i verističkim pristupom (Krančev starac, 1956; Portret Mate Bujine, 1959). U Večenaja su burleskni i groteskni likovi (Pupava Jana, 1962) te djela nadahnuta biblijskom problematikom snažnog i neobuzdanog kolorita (Evanđelisti na Kalvariji, 1966; Mojsije i Crleno morje, 1973), dok u Kovačića dominiraju snijegom zametene ledine i poplavljena zemljišta (Žena u zimskom pejzažu, 1965) te scene bajkovitog ruralnog patrijahalnog života (Svinjar, 1967).

 
Dragan Gaži: 
Portret Mate Bujine, 1959.

 
Ivan Večenaj:
Evanđelisti na Kalvariji, 1966.
Pogledajte više slika

 
Mijo Kovačić:
Žena u zimskom pejzažu, 1965.
Pogledajte više slika

U sljedećoj su dvorani portreti Martina Mehkeka (1936-2014), kojeg karakterizira tipološko predstavljanje (Moj susjed, 1962; Cigan i ciganka, 1967) te slike Ivana Lackovića Croate (1931-2004), autora sutonskih prizora (Duga zima, 1966) i osebujnih melankoličnih, izduženih krajolika (Velika jesen, 1983), jednoga od najvrsnijih i najznamenitijih crtača svjetske naive. Slijede burleskne i fantazmagorične scene Josipa Generalića (1936-2004), čije slikarstvo predstavlja otklon od standardnih hlebinskih motiva predočavanjem uprizorenja iz modernog i mondenog gradskog života (Gvajana, 1978), te slike Slavka Stolnika (1929-1991), ekspresivnog kolorista, koji podrijetlom ne pripada u Hlebinsku školu, ali se priklonio njezinu stilu, poetici i slikanju na poleđini stakla.

 
Martin Mehkek: 
Moj susjed, 1962.
Pogledajte više slika
 
  Ivan Lacković:
  Velika jesen, 1983.
  Pogledajte više slika

 
Josip Generalić:
Gvajana, 1978.
 
Slavko Stolnik:
Krave se vraćaju, 1957.
 Četvrta je dvorana sa slikama Ivana Rabuzina (1921-2008), koji je već potkraj pedesetih i početkom šezdesetih godina stvarao djela osebujna i postojana stila, iznimne liričnosti (Na bregovima – prašuma, 1960; Zora, 1963), a sustavnim apstrahiranjima, pojednostavljivanjima i stilizacijama došao je do arealnih rješenja (Orehovečki bregi, 1959; Otoci, 1963). Slike Emerika Feješa (1904-1969) primjeri su urbane naive, s tematikom gradskih prizora, arhitektonskih zdanja i većih urbanih prostora (Sv. Marko, Venecija, 1956). Njegova se djela odlikuju naglašeno geometrijskim kompozicijama i žarkim ekspresivnim koloritom (Paris, St. Chapelle, 1958; Milanska katedrala, 1966).Tu su i kipovi Petra Smajića (19190-1985), majstora čistih i jednostavnih formi u drvu (Glave majke i djeteta, 1933; Adam i Eva, 1934), prvi primjeri hrvatskog kiparstva naive.


Ivan Rabuzin:
Zora, 1963.
Pogledajte više slika
 
Emerik Feješ:
Sv. Marko, Venecija, 1956.
Pogledajte više slika
Petar Smajić: 
Adam i Eva, 1934.
Pogledajte više skulptura 

U petoj su dvorani djela Matije Skurjenija (1898-1990), uz Rabuzina, Feješa i Smajića najistaknutijeg predstavnika nezavisnih umjetnika. Njegove se slike odlikuju fantastičnim motivima i nadrealnim ugođajem (Životinjski svijet, 1961). Skurjeni slika zbilju kao da je san, a san kao da je zbilja, sve je prepuno jakih disproporcija i alogičnosti (Dječje utakmice, 1959; Stari Paris, 1964). Slijede slike Eugena Buktenice (1914-1997), prvoga dalmatinskog naivnog slikara, koji predočuje scene iz života na moru, te Drage Juraka (1911-1994), autora brojnih fantastičnih, izmaštanih arhitektura - osebujnih fantazmopolisa.

 
Matija Skurjeni:
Stari Paris, 1964. 
Pogledajte više slika
 
Eugen Buktenica:
Ribarski konvoj, 1955.
 

Drago Jurak:
Raskošni brod, 1974.
 

 
Iz kolekcije stranih autora – zbog skučenog prostora – u stalnom je postavu tek nekoliko umjetnina najznamenitijih slikara i kipara. Germain van der Steen (1897-1985) francuski je slikar koji je počeo stvarati još prije početka Drugoga svjetskog rata, a radovi mu se odlikuju silovitim kolorističkim značajkama (Notre-Dame, 1963). Slijede djela Simona Schwartzenberga (1895-1990), također francuskog autora, koji je početkom šezdesetih prepoznat kao jedan od najmarkantnijih majstora svjetske naive druge polovice 20. stoljeća. Njegove se slike odlikuju maštovitošću, alogičnošću perspektive i vrlo decentnim lirskim koloritom (Eiffelov toranj, oko 1963).
Nikifor (1895-1968) je najčuveniji poljski naivni slikar, afirmiran u domovini već potkraj četrdesetih, dok je evropsku reputaciju stekao u drugoj polovici 20. stoljeća. Prozračnim  akvarelnim bojama najčešće je slikao male arhitektonske vedute s ukomponiranim slovima abecede, i to ponajprije kao ritmizirajućim strukturama (Krynica, oko 1950).

 
Germain van der Steen:
Notre-Dame, 1963.
Pogledajte više slika
 
Simon Schwartzenberg
Eiffelov toranj, oko 1963.
Pogledajte više slika
 
Nikifor: 
Motiv iz Krynice, 1960.
Pogledajte više slika

Od Talijana zastupljeni su Enrico Benassi (1902-1978), čija se djela odlikuju naglašenim stilizacijama, snažnom ritmičnošću i nježnim koloritom (Talijanski trgovi, 1968), te Pietro Ghizzardi (1906-1986), izrazito ekspresivni majstor, slikar također sklon jakim stilizacijama  i ritmizacijama, autor brojnih bizarnih, psiholoških i senzualnih ženskih portreta (Prostitutka, 1965).

 
Enrico Benassi:
Talijanski trgovi, 1968.
Pogledajte više slika
 
Pietro Ghizzardi:
Prostitutka, 1965
Pogledajte više slika

Slijedi Nizozemac Willem van Genk (1927-2005), koji se u posljednja dva desetljeća potvrdio kao ključna osobnost na razmeđu naive i art bruta – mračnim, depresivnim scenama iz velegradskog života, punim egzistencijalnih strahova (Leipzig, 1950). Kao njegova suprotnost, ističu se Pavel Leonov (1920-2011), najznamenitiji ruski slikar naive, autor modernih kompozicijskih rješenja, s nizom simultanih i zasebno kadriranih događanja, brojnih narativnih scena često alegorijskog značenja (Ruski putnici u Africi, 1996), te Taizi Harada (1940), najpoznatiji japanski majstor, čije lirske kantilene svjedoče o ruralnom i idiličnom životu njegove domovine, izmjeni godišnjih doba, radosti postojanja i beskrajnom optimizmu (Bregovi i dolina u kasnu jesen, 2004).

 
Willem van Genk:
Leipzig, 1950.
 
 
Pavel Leonov:
Ruski putnici u Africi, 1996.
Pogledajte više slika

Taizi Harada:
Bregovi i dolina u kasnu jesen, 2004.
 

Njemačku predstavlja Erich Bödeker (1904-1971), jedan od najznamenitijih kipara svjetske naive, čija se djela odlikuju jakim stilizacijama, karikiranošću, grotesknošću i ironijom te ekspresivnim koloritom. Slijede skulpture Bogosava Živkovića (1920-2005), klasika srbijanske i svjetske naive, autora zastrašujućih i imaginarnih čudovišta, u kojega je sve fantastično, snovito, bajkovito, magično i iracionalno (Čudovište, 1962). Milan Stanisavljević (1944), također srbijanski kipar, autor je podjednako tako fantazmagoričnih viđenja, dramatičnih, često vrlo ekspresivnih i simboličkih, gdje do izražaja dolazi svagda i sama materija od koje su djela izrađena, pa su već uočene njegove srodnosti s nekim enformelističkih iskustvima (Regeneracija, 1986).
Sloveniju zastupa Jože Horvat Jaki (1930-2009), autor fantazmagoričnih kompozicija, ispunjenih brojnim ljudskim i životinjskim likovima, gdje je sve prepuno simboličkih naboja i tjeskobnih ozračja (Hrana, 1964), a Makedoniju Vangel Naumovski (1924-2006), slikar i crtač na razmeđu naive, apstraktnog izraza i stanovitih nadrealnih značajki, u čijem je stvaralaštvu ispremiješan svijet jave i snovitog, mogućeg i zamišljenog (Začarani, 1966).

 
Erich Bödeker:
Nogometaši, 1970.
Pogledajte više slika
 
Bogosav Živković:
Čudovište, 1962.
Pogledajte više skulptura
 
Milan Stanisavljević:
Regeneracija, 1986.
Pogledajte više skulptura


 
Jože Horvat Jaki:
Hrana, 1964.


 
Vangel Naumovski:
Začarani, 1966.
Pogledajte više slika
 
Zaključno, spomenimo Iliju Bosilja (1895-1972) iz Srbije, klasika svjetske naive i autsajderskog stvaralaštva, čiji su likovi krajnje poopćeni i predočeni kao znakovi, odnosno simboli, u čijim slikama ne postoje zakoni gravitacije, gdje je sve nerealno, ahistorijsko, fantastično i imaginarno (Noeva arka, 1963; Familija letećih, 1963). Slijedi Sava Sekulić (1902-1989), hrvatski i srbijanski slikar i pjesnik, autor fantazmagorija na rubu sna i jave, čija se djela odlikuju alogičnošću, apstrahiranjem i hipertrofiranjem, avoluminoznošću i plošnošću (U zagrljaju svojih roditelja, 1974; Kćeri moje sestričinstvo veliko je, 1975). Na kraju spomenimo skulpture Sofije Naletilić Penavuše (1913-1994), hrvatske umjetnice iz Bosne i Hercegovine, koja je prepoznata osamdesetih i početkom devedesetih godina 20. stoljeća – zbog čistih, reduciranih oblika i snažne polikromije – kao najmarkantnija pojava suvremene evropske naive (Orao slomljenih krila, 1984; Velika sova, 1985).
 
 
Iljija Bosilj:
Noeva arka, 1963.
Pogledajte više slika

Sava sekulić:
Kćeri moje sestričinstvo veliko je, 1962.
Pogledajte više slika
 
Sofija Naletilić Penavuša:
Velika sova, 1985.
Pogledajte više skulptura

U posljednoj su dvorani antologijski crteži nekolicine najeminentnijih hrvatskih umjetnika - od Ivana Generalića i Mirka Viriusa do Ivana Rabuzina, Ivana Lackovića i Mije Kovačića.

Stalni postav Muzeja zorno svjedoči zašto hrvatska naiva slovi kao jedan od najvažnijih segmenata svjetske naive, te kako Hrvatski muzej naivne umjetnosti, uz kapitalna djela nacionalne kulture, posjeduje respektabilnu zbirku stranih majstora s brojnim antologijskim djelima, koja ukazuju na svu raznolikost naive te otklone prema artbrutizmu i autsajderskom stvaralaštvu, koji posljednjih desetljeća sve više dobivaju na značenju.


Kontakt

Hrvatski muzej naivne umjetnosti
Sv. Ćirila i Metoda 3,
Gornji grad
10000 Zagreb, Republika Hrvatska
OIB: 57897955082
tel/fax: +385.1.4851911
            +385.1.4852125
e-mail: info@hmnu.hr

Info

Ponedjeljak-subota: 10 - 18 sati
Nedjelja: 10 - 13 sati
Državnim blagdanom zatvoreno

Cijene ulaznica
Odrasli - 25 kuna
Učenici, studenti, umirovljenici, osobe s invaliditetom: 15 kuna
Obiteljska ulaznica s djecom do 15 godina: 50 kuna
 
Grupni posjeti odrasli (10-25 osoba): 15 kuna
Grupni posjeti djeca, učenici, studenti (10-25 osoba): 10 kuna

Stručna vodstva
Uz prethodnu najavu na telefon ili e-mail, na hrvatskom i engleskom jeziku - 200 kuna za grupe (10-25 osoba) i 300 kuna za individualna vodstva (manje od 10 osoba).

HMNU nema omogućen pristup osobama s invaliditetom niti ima parkiralište za vozila posjetitelja